سوره فاطر آیه 29

إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَب اللَّهِ وَ أَقَامُوا الصلَوةَ وَ أَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَهُمْ سِرًّا وَ عَلانِيَةً يَرْجُونَ تجَرَةً لَّن تَبُورَ

«كسانى كه كتاب الهى را تلاوت مى كنند و نماز را بر پا مى دارند و از آنچه به آنها روزى داده ايم پنهان و آشكار انفاق مى كنند، تجارت (پر سودى) را اميد دارند كه نابودى و كساد در آن نيست.»

 

معامله پر سود با پروردگار!

در اين آيه اشاره به اعمال صالحی دارد که از يکسو انسان را به خدا پيوند دهد،که مظهرش نماز است و از سوى ديگر به خلق خدا ارتباط دهد كه مظهر آن انفاق است، انفاق از تمام آنچه خدا به انسان داده، ازعلمش، از مال و ثروت و نفوذش، از فكر نيرومندش از اخلاق و تجربياتش، و خلاصه از تمام مواهب خدا دادى.اين انفاق گاهى مخفيانه صورت مى گيرد تا نشانه اخلاص كامل باشد (سرا) و گاه آشكارا تا مشوق ديگران گردد و تعظيم شعائر شود (علانية) با توجه به آنچه در اين آيه آمده چنين نتيجه مى گيريم كه علماى راستين داراى اين صفاتند:

از نظر روحى قلبشان مملو از خشيت و ترس آميخته با عظمت خدا است

از نظر گفتار زبانشان به تلاوت آيات خدا مشغول است

از نظر عمل روحى و جسمى نماز مى خوانند و او را عبادت مى كنند

از نظر عمل مالى از آنچه دارند در آشكار و پنهان انفاق مى نمايند

و سرانجام از نظر هدف، افق فكرشان آنچنان بالا است كه دل از دنياى مادى زودگذر بركنده، تنها به تجارت پر سود الهى مى نگرند كه دست فنا به دامانش دراز نمى شود. اين نكته نيز قابل توجه است كه «تبور» از ماده «بوار» به معنى شدت كسادى است، و از آنجا كه شدت كسادى باعث فساد مى شود «بوار» به معنى هلاكت آمده، به اين ترتيب تجارت خالى از بوارتجارتى است كه نه كساد دارد و نه فساد!

در حديث جالبى چنين آمده : مردى خدمت رسول خدا عرض كرد: چرا من مرگ را دوست ندارم ؟!

فرمود: آيا مال و ثروتى دارى ؟ عرض كرد آرى. فرمود: آنرا پيش از خودت بفرست ، عرض كرد نمى توانم.فرمود: ان قلب الرجل مع ماله ان قدمه احب ان يلحق به ، و ان اخره احب ان يتاخر معه: «قلب انسان همراه اموال او است ، اگر آن را پيش ‍ از خود بفرستد، دوست دارد به آن ملحق شود، و اگر آن را نگهدارد دوست دارد همراه آن بماند!» اين حديث در حقيقت روح آيه فوق را منعكس ساخته ، زيرا مى گويد آنها كه نماز را برپا مى دارند و انفاق در راه خدا مى كنند اميد و علاقه به سراى ديگر دارند، چرا كه نيكها را قبل از خود فرستاده اند و مايلند به آن ملحق شوند.