اهميت صدقه دادن‏

اهميت صدقه دادن‏

از احاديث اسلامى درباره اهميت صدقه مطالب مختلفى استفاده مى‏شود؛ مثلا از روايات استفاده مى‏شود كه صدقه بدهيد حتى به اندازه يك دانه خرما و به هرمستمندى كمك كنيد حتى به شخص يهودى و كسى كه از مذهب او خبر نداريد حتى نسبت به حيوانات سفارش شده كه آب دادن به حيوان تشنه صدقه محسوب مى‏شود. از مجموع احاديث استفاده مى‏شود كه توجه خاصى كه اسلام به اين موضوع مستحبى دارد به كمتر موضوعى اين مقدار توجه شده در اين جهت بعضى از روايات را ذكر مى‏كنيم:

1-«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله: كل معروف صدقة الى غنىّ او فقير فتصدّقوا و لو بشقّ التمرة ...». 
يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: هركار نيكى، براى انسان ثروتمند و تهيدست صدقه است، صدقه بدهيد گرچه به مقدارى از خرما باشد ...»

2-«عن عمرو بن ابى نصر قلت لابى عبد اللّه عليه السّلام ان اهل البوادى يقتحمون علينا و فيهم اليهود و النصارى و المجوس فنتصدّق عليهم قال نعم». 
يعنى: «عمرو بن ابى نصر گويد: به حضرت عرض كردم باديه‏نشينان بر ما وارد مى‏شوند و در ميان آنها يهودى و نصرانى و مجوسى وجود دارد آيا به ايشان صدقه بدهيم؟ فرمود: آرى».

3-«عن سدير الصيرفى قال قلت لابى عبد اللّه عليه السّلام اطعم سائلا لا اعرفه مسلما فقال نعم اعط من لا تعرفه بولاية و لا عداوة للحقّ». 
يعنى: «سدير صيرفى مى‏گويد: از امام صادق عليه السّلام پرسيدم من به سائل اطعام مى‏دهم و نمى‏دانم كه آيا مسلمان هست يا نه؟ حضرت فرمود: عطا كن هركسى را كه نمى‏دانى دوست يا دشمن حقّ مى‏باشد».
4-«عن ابى جعفر عليه السّلام قال ان اللّه تبارك و تعالى يحبّ ابراد الكبد الحرى و من سقى كبدا حرى من بهيمة و غيرها اظله اللّه يوم لا ظلّ الا ظله». «1»
يعنى: «ابى جعفر عليه السّلام فرمود: خداوند دوست دارد سرد نمودن جگر تشنه را و هركس سيراب كند جگر تشنه حيوانى را و غير حيوان را، خداوند متعال او را در سايه رحمت خويش قرار مى‏دهد».

آداب صدقه دادن‏

در احاديث اسلامى، آداب فراوانى براى صدقه دادن بيان شده كه مقدارى از آن را ذكر مى‏كنيم:

1- «مخفيانه صدقه دادن»:
«قال على عليه السّلام الصدقة فى السرّ من افضل البر». «2»
يعنى: «على عليه السّلام فرمود: صدقه در پنهانى از برترين خوبيهاست».
«خير الصدقة اخفاها«3»؛
 يعنى: بهترين صدقه پنهانترين آن است».
اصولا در صدقه دادن، مسأله پنهانى و نشان ندادن آن، تأكيد و سفارش شده، از همين جهت رهبران دينى ما و ائمه عليهم السّلام زمانى كه صدقه مى‏دادند به نحوى كمك مى‏كردند كه طرف، حتى آنها را نمى‏شناخت يا اينكه در شب انفاق‏ مى‏كردند. در پنج آيه قرآن وقتى سخن از انفاق علنى و پنهانى مطرح است، قرآن كريم كلمه سرّ و پنهانى را مقدم بر علانيه و آشكارا ذكر مى‏كند، «فاطر، 29- بقره، 274- نحل، 75- رعد، 22 و ابراهيم، 31».
شايد بتوان استفاده كرد كه در اين عمل به دو موضوع عنايت شده: 1- اين عمل پنهانى و سرّى به اخلاص و تقوا نزديكتر است. 2- شخصيّت طرف مورد احترام قرار گرفته است و به او هيچگونه اهانتى نشده است.

2- «به رحم كمك كردن»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله ان الصدقة على ذى قرابة يضعف اجرها مرّتين». «4»
يعنى: «پيامبر اكرم فرمود: صدقه بر خويشاوندان، اجر و ثوابش دو برابر است».
«عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال سئل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله اىّ الصدقة افضل؟ قال على ذى الرحم الكاشح». «5»
يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: از پيامبر پرسيدند كه كدام صدقه افضل است؟ فرمود بر خويشاوندى كه در سينه عداوتى نسبت به تو دارد».

3- «در موقع سلامتى صدقه دادن»:

نوع مردم زمانى كه مريض مى‏شوند يا مواجه با خطر مى‏گردند، صدقه مى‏دهند و حال اينكه در احاديث اسلامى آمده كه صدقه را در حال عاقبت و سلامتى بدهيد كه از ارزش بيشترى برخوردار است:

«سئل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله اىّ الصدقة افضل؟ قال ان تصدّق و انت صحيح سجيج تأمل البقاء ...». «6»
يعنى: «از پيامبر سؤال شد كدام صدقه افضل است؟ فرمود: در حال سلامتى‏كه آرزوى بقا و طول عمر دارى ...».

4- «از سائل درخواست دعا نمودن»:
«قال على عليه السّلام اذا ناولتم السائل شيئا فاسألوه ان يدعو لكم فانّه يجاب فيكم و لا يجاب فى نفسه لانّهم يكذبون». «7»
يعنى: «على عليه السّلام فرمود هرگاه به سائل چيزى عطا كرديد از او بخواهيد براى شما دعا كند كه مستجاب مى‏گردد براى شما، اما براى خودش مستجاب نمى‏شود چون دروغ مى‏گويند».

5- «بوسيدن دست بعد از دادن صدقه»:
«كان زين العابدين عليه السّلام يقبّل يده عند الصدقة فقيل له فى ذلك فقال انّها تقع فى يد اللّه قبل ان تقع فى يد السائل»
. «8»
يعنى: «حضرت زين العابدين عليه السّلام هرگاه صدقه مى‏داد، دست خويش را مى‏بوسيد و مى‏فرمود: اين صدقه قبل از اينكه به دست سائل برسد به دست خداوند مى‏رسد».

6- «عطا كردن قبل از سؤال»:
«قال الصادق عليه السّلام المعروف ابتداء فاما من اعطيتة بعد المسألة فانما كافيته بما بذل لك من وجهه ...». «9»
يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: كار خير و نيك بايد به صورت ابتدايى باشد اما هرگاه بعد از سؤال به كسى چيزى عطا كردى اين عطيّه، در مقابل ريختن آبرو و حيثيّت او مى‏باشد (كه چندان ارزشى ندارد) ...»
صدقه به دست خداوند متعال مى‏رسد
از قرآن كريم و روايات استفاده مى‏شود كه موضوع صدقه آنقدر باارزش‏ و بااهميت است كه ذات مقدس خداوند خودش آن را مى‏پذيرد و واسطه‏اى در بين نيست كه نسبت به كمتر مطلبى اين‏طور عنايت شده است:
«قال رسول اللّه ما تقع صدقة المؤمن فى يد السائل حتى تقع فى يد اللّه ثم تلا هذه الآية الم يعلموا ان اللّه هو يقبل التوبة عن عباده و يأخذ الصدقات‏. «10»

يعنى: «پياكبر اكرم صلّى اللّه عليه و اله فرمود: صدقه مؤمن هنوز به دست سائل نرسيده، به دست خداوند مى‏رسد سپس اين آيه شريفه را تلاوت نمود: آيا ندانستيد كه خدا از بندگانش توبه را مى‏پذيرد و صدقات را مى‏گيرد».
«كان زين العابدين عليه السّلام يقبّل يده عند الصدقة فسئل عن ذلك فقال انّها تقع فى يد اللّه قبل ان تقع فى يد السائل». «11»

يعنى: «امام زين العابدين عليه السّلام هنگام صدقه دادن، دست خود را مى‏بوسيد، سبب اين كار را پرسيدند فرمود: صدقه قبل از آنكه در دست سائل قرار گيرد به دست خداوند مى‏رسد».
«عن أبى عبد اللّه صلّى اللّه عليه و اله ان اللّه تبارك و تعالى يقول: ما من شى‏ء الّا و قد وكّلت من يقبضه غيرى الا الصدقة فانّى اتلقّفها بيدى تلقّفا»». «12»

يعنى: «از امام صادق عليه السّلام نقل شده است كه خداوند فرمود: بر همه‏چيز مأمور گذاشته‏ام بجز صدقه كه آن را خودم به سرعت دريافت مى‏كنم».

آثار و فوايد صدقه‏

در روايات، آثار و بركات فراوانى براى صدقه دادن بيان شده كه مقدارى از آن را ذكر مى‏كنيم:

1- «دفع بلا و نقمت»:
«الصدقة تستدفع البلاء و النقمة«13»؛
 يعنى: صدقه، بلا و نقمت و گرفتارى را از بين مى‏برد».
2- «بركت در ثروت»:
«بركة المال فى الصدقة«14»؛
 يعنى: بركت و فزونى مال در پرتو صدقه مى‏باشد».
3- «صدقه بازدارنده بديها»:
«الصدقة تسدّ سبعين بابا من الشرّ«15»؛
 يعنى:صدقه هفتا در از بديها را مى‏بندد».
4- حفظ جان»:
«حصّنوا انفسكم بالصدقة«16»؛
 يعنى: جان خود را به وسيله صدقه حفظ كنيد».
5- «حفظ ايمان»:
«سوسوا ايمانكم بالصدقة«17»؛
 يعنى: به وسيله صدقه ايمان خود را حفظ كنيد».
6- «مصونيت از مرگ بد»:
«صدقة العلانية فانّها تدفع ميتة السوء؛ «18»
 يعنى: صدقه آشكارا مرگ بد را از بين مى‏برد».
7- «باعث تقرب به خداوند»:
«الصدقة افضل القرب‏«19»؛
 صدقه، برترين نزديكى به خداست».
8- «نجات از تنگدستى:«20»؛
«اذا املقتم فتاجروا اللّه بالصّدقة
 يعنى:هرگاه تنگدست شديد بوسيله صدقه، با خدا سودا كنيد».
9- «مداوا نمودن مريضها»:
«سوسوا انفسكم بالورع و داوو مرضاكم‏ بالصدقة«21»؛
 يعنى: نفس خود را با ورع و پرهيزگارى حفظ كنيد و به وسيله صدقه مريضهاى خود را مداوا كنيد».
10- «تأخير مرگ»:
«بالصدقة تفسح الاجال‏«22» 
يعنى: با صدقه دادن، مرگ‏ومير، تأخير افتاده و دور مى‏شود».
11- «از بين رفتن گناهان و محبوب خداوند گشتن»:
«كفّروا ذنوبكم و تحبّبوا الى ربّكم بالصدقة و صلة الرحم‏«23»
؛ يعنى: با صدقه دادن و صله رحم نمودن، گناهانتان را بپوشانيد و با پروردگارتان دوستى نماييد».
12- «موجب رحمت الهى»:
«الصدقة تستنزل الرحمة«24»؛
 يعنى: صدقه رحمت الهى را نازل مى‏كند».
13- «از بين رفتن خطا و اشتباه»:
«صدقة السرّ فانّها تكفّر الخطيئة«25»؛
 يعنى: صدقه سرّى و پنهانى، لغزش و خطا را مى‏پوشاند».
14- «سنگين شدن ميزان در قيامت»:
«ثقّلوا موازينكم بالصدقة«26»
 يعنى:موازين خود را به وسيله صدقه سنگين كنيد».
15- «پيروزى بر دشمن»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله تداركوا الهموم و الغموم بالصدقات يدفع- اللّه ضركم و ينصركم على عدوكم». «27»
يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: اندوهها و غمها را با دادن صدقه از بين ببريد تا خدا آسيب را از شما دفع فرمايد و شما را بر دشمن پيروزى بخشد».
16- «آبادى خانه‏ها و فزونى عمر»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله انّ الصدقة و صلة الرحم تعمران الديار و تزيدان فى الاعمار». «28»
يعنى: «رسول خدا فرمود: همانا صدقه و صله رحم خانه‏ها را آباد مى‏كند و بر عمرها مى‏افزايد».
17- «موجب اداى دين»:
«ان الصدقة تقضى الدين و تخلف بالبركة«29»؛
 يعنى: به درستى كه صدقه قرض را ادا مى‏كند و بابركت دادن، جاى آن را پر مى‏كند».
18- «برتر از ده نماز شب»:
«عن النبى صلّى اللّه عليه و اله قال: صدقة درهم افضل من صلاة عشر ليال‏«30»؛
 يعنى: نبى گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و اله فرمود: يك درهم صدقه فضيلت آن بيشتر از ده نماز شب خواندن است».
19- «برتر از بنده آزاد كردن»:
«عن ابى الحسن الاول عليه السّلام فى الرجل يكون عند الشى‏ء ايتصدّق به افضل ام يشترى به نسمة فقال الصّدقة احبّ الىّ». «31»
يعنى: «از امام كاظيم عليه السّلام درباره مردى سؤال شد كه اگر مالى را صدقه دهد بهتر است يا آنكه با آن بنده‏اى خريده آزاد نمايد؟ فرمود نزد من صدقه دادن بهتر است».
20- «صدقه، برترين نيكها»:
«قال على عليه السّلام: الصدقة افضل الحسنات»«32».
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: صدقه بهترين نيكيهاست».
21- «صدقه، گنج ايمان»:
«قال على عليه السّلام ثلاث من ثلاث الايمان: كتمان المصيبة و الصدقة و المرض». «33»
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: سه خصلت از گنجينه‏هاى ايمان است:
پنهان داشتن مصيبت، صدقه و بيمارى».
22- «صدقه، سايه قيامت»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله ارض القيامة نار ما خلا ظلّ المؤمن فانّ صدقته تظلّه». «34»
يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: صحراى قيامت سرتاسر، آتش است، جز سايه انسان مؤمن كه صدقه‏اش بر سر او سايه مى‏افكند».
23- «صدقه، خاموشى خشم الهى»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله انّ الصدقة لتطفى غضب الربّ و تدفع ميتة السوء». «35»
يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: صدقه، آتش خشم خداوند را فرومى‏نشاند و از مرگ بد، جلوگيرى مى‏كند».
24- «صدقه، بهترين پس‏انداز»:
«قال امام رضا عليه السّلام عن رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله خير مال مرء و ذخائره الصدقه». «36»
يعنى: «امام رضا عليه السّلام به نقل از رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله فرمود: صدقه، بهترين ثروت و گنجينه و پس‏انداز انسان است».
25- «صدقه، داروى شفابخش»:
«قال على عليه السّلام الصدقة دواء منجح». «37»
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: صدقه داروى سودمند و شفادهنده است».
26- «صدقه سپر آتش»:
«قال على عليه السّلام الصدقة جنّة من النار». «38»
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: صدقه سپر آتش جهنم است».
27- «صدقه و نجات از مرض درونى بخل»:
«قال على عليه السّلام عليك بالصدقة تنج من دنائة الشح». «39»
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: بر شما باد صدقه دادن، كه از مرض شديد بخل، نجات پيدا مى‏كنى».
28- «دفع اضطراب با صدقه»:

سفيان بن عمرو به محضرت امام صادق عليه السّلام آمد و عرض كرد: من ستارگان را مى‏نگرم و آنها را مى‏شناسم و آن ستاره‏هايى كه نشانه خوشبختى يا بدبختى است مى‏شناسم و با نگاه به آنها، خاطرم مضطرب مى‏شود كه آيا به دنبال كار بروم يا نه، چه كنم؟
امام صادق عليه السّلام در پاسخ فرمود:
«... اذا وقع فى نفسك شى‏ء فتصدق على اوّل مسكين ثم امض قال اللّه عزّ و جلّ يدفع عنك»
. «40»
يعنى: «هنگامى كه در خاطر تو چيزى از (آن امور واهى) وارد شد، به نخستين نيازمندى كه رسيدى، صدقه‏اى به او بده، سپس به دنبال كار خود برو، همانا خداوند متعال ناگوارى را از تو برطرف مى‏سازد».
29- «اثر درخشان صدقه، در نسل انسان»:
«قال الصادق عليه السّلام ما احسن عبد الصدقة فى الدنيا الّا احسن اللّه الخلافة على ولده من بعده»
. «41»
يعنى: «انسانى كه در دنيا به صدقه دادن، نيكى كند، قطعا خداوند همين نيكى را در مورد فرزندانش بعد از او نموده و به بهترين وجه در نسل او جبران مى‏نمايد».
30- «صدقه، يا كليد روزى»:

روزى امام صادق عليه السّلام به يكى از فرزندانش به نام «محمّد» فرمود: از مخارج خانه چقدر اضافه آمده است؟

او عرض كرد: چهل دينار.
امام صادق عليه السّلام فرمود: آن را صدقه بده.
محمّد عرض كرد: نزد من جز اين چيزى نمانده است.
امام صادق عليه السّلام فرمود:
«تصدق بها فانّ اللّه عزّ و جلّ يخلفها اما علمت انّ لكلّ شى‏ء مفتاحا و مفتاح الرزق الصدقة فتصدّق بها»
. يعنى: «آن را صدقه بده؛ چرا كه خداوند متعال جايش را پر مى‏كند. آيا نمى‏دانى كه براى هرچيزى كليدى است و كليد رزق و روزى، صدقه مى‏باشد، پس آن را صدقه بده».
محمّد به سخن پدرش امام صادق عليه السّلام عمل كرد و آن را صدقه داد، از اين ماجرا ده روز بيشتر نگذشت كه به ايشان چهار هزار دينار از جايى رسيد. «42»
31- «صدقه، و هفتصد برابر پاداش»:
«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله و من اعطى درهما فى سبيل اللّه، كتب اللّه له سبع مأة حسنة»
. يعنى: «پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: هركس در راه خدا يك درهم صدقه بدهد، خداوند در مقال آن، هفتصد حسنه براى او مى‏نويسد». «43»
32- «اثر صدقه پس از مرگ»:
«قال الصادق عليه السّلام ستّ خصال ينتفع بها المؤمن بعد موته ولد صالح يستغفر له و مصحف يقرء فيه و قليب يحفره و غرس يغرسه و صدقة ماء يجريه و سنة يؤخذ بها بعده»
. «44»
يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: مؤمن بعد از مرگش از شش خصلت بهره‏مند مى‏شود:
1- فرزند صالحى كه در حق او استغفار كند.
2- قرآنى كه آن را قرائت كرده باشد.
3- چاهى كه براى استفاده مردم حفر كرده باشد.
4- نهالى كه آن را بكارد.
5- صدقه آبى كه آن را جارى ساخته است.
6- سنت حسنه‏اى كه مردم بعد از او به آن عمل كنند».

معناى وسيع صدقه‏

در روايات اسلامى در ارتباط با صدقه تنها به صدقه مالى اكتفا نشده، بلكه براى «صدقه» مصاديق مختلفى بيان شده و صدقه در يك معناى وسيع و گسترده‏اى استعمال شده و اين يك نوع احسان و لطفى است نسبت به انسان كه مواظب اعمال خويش باشد و ارزش كارهاى نيك و پسنديده خود را بداند كه براى نوع اعمال و كارهايى كه سود و منفعتش به خود و ديگران مى‏رسد، حسابى فوق العاده باز شده و بر آن ثواب و اجر صدقه را به انسان مى‏دهند، لذا نمونه‏اى از روايات را نقل مى‏كنيم و اقسام و انواع صدقه را ذكر مى‏كنيم.

1-«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله ان على كل مسلم فى كل يوم صدقة قيل من يطيق ذلك؟ قال اما طتك الاذى عن الطريق صدقه و ارشادك الرجل الى الطريق صدقة و عيادتك المريض صدقة و أمرك بالمعروف صدقه و نهيك عن المنكر صدقه و ردّك السّلام صدقة». «45»
يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود: بر هرمسلمانى در هرروزى صدقه است.
عرض شد يا رسول اللّه! چه كسى توان آن را دارد؟ آنگاه پيامبر صلّى اللّه عليه و اله شش نمونه براى صدقه ذكر فرموده:

الف- كنار كشيدن موانع از رهگذر عابران.
ب- نشان دادن راه به مردم.
ج- عيادت مريض.
د- امر به معروف.
ه- نهى از منكر.
و- جواب سلام دادن.

2- تقريب اصلاح بين الناس:

«قال الصادق عليه السّلام صدقة يحبّها اللّه اصلاح بين الناس اذا تفاسدوا و تقريب بينهم اذا تباعدوا»
. «46»
يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: صدقه‏اى كه خدا آن را دوست دارد، اصلاح و سازش بين مردم و به هم نزديك كردن آنها مى‏باشد».

3- تعليم دانشى كه باعث ارشاد او شود.
4- اظهارنظر خوب و مفيد:

«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله تصدّقوا على اخيكم بعلم يرشده و رأى يسدّده». «47»

يعنى: «رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله فرمود صدقه بدهيد به برادر دينى خود به وسيله دانشى كه او را راهنمايى كند و رأى و مشورتى كه او را به هدف برساند».

5- ترك بدى و اذيت:

«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله ترك الشر صدقة«48»؛
 يعنى:رسول خدا فرمود: ترك بدى، خود يك نوع صدقه است».

6- گفتار پاكيزه.

7- گام برداشتن به سوى نماز:

«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله الكلمة الطيبة صدقة و كلّ خطوة تخطوها الى الصلاة صدقة
«49»؛ يعنى: رسول خدا فرمود: سخن پاكيزه و بى‏آلايش و نيز گامى كه براى نماز برمى‏داريد صدقه است».

8- كمك به ضعيفان،

«قال الكاظم عليه السّلام عونك للضعيف من أفضل الصدقة
«50»؛ يعنى: امام كاظم عليه السّلام فرمود: كمك نمودن به ضعيف، از بهترين‏ صدقه محسوب مى‏شود».

9- شنواندن سخن به شخص ناشنوا:

«عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال: اسماع الاصمّ من غير تضجّر صدقة هنيئة
«51»؛ يعنى: امام صادق عليه السّلام فرمود: فهماندن سخن به شخص كر و ناشنوا، بدون اينكه او را ناراحت كنى، صدقه‏اى گواراست».

10- آب دادن به تشنه:

«قال الصادق عليه السّلام افضل الصدقة ابراد الكبد الحرّى‏
«52»؛ يعنى: امام صادق عليه السّلام فرمود: بهترين صدقه آب دادن و خنك كردن جگر سوزان و تشنه است».

11- نيكى با خويشاوندان:

«قال على عليه السّلام برّ الرجل ذوى رحمه صدقة»
. «53»
يعنى: «حضرت على عليه السّلام فرمود: نيكى كردن انسان به خويشاوندان، خود صدقه است».

اوقات صدقه دادن‏

گرچه صدقه دادن در هرزمانى مطلوب و پسنديده است اما از احاديث اسلامى استفاده مى‏شود كه در بعضى از اوقات فضيلت و اجر و ثواب بيشترى دارد و هركدام اثر ويژه‏اى دارد كه در ديگرى نيست:

1- «صدقه در روز جمعه»:

«قال الباقر عليه السّلام ان الصدقة يوم الجمعة تضاعف و كان ابو جعفر عليه السّلام يتصدّق بدينار»
. «54»
يعنى: «امام باقر عليه السّلام فرمود: همانا پاداش صدقه در روز جمعه افزون مى‏شود و امام باقر عليه السّلام يك سكّه طلا صدقه مى‏داد».

2- «صدقه در شب»:

«عن ابى عبد اللّه عليه السّلام الصدقة بالليل تدفع ميتة السوء و تدفع سبعين نوعا من البلاء». «55»

يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: صدقه دادن در شب، مردن بد را از انسان دفع مى‏كند و هفتاد نوع بلا را از انسان دور مى‏كند».

3- «صدقه در روز»:

«قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و اله بكروا بالصدقة فانّ البلاء لا يتخطّاها»
. «56»
يعنى: «رسول خدا فرمود: بامدادان خود را با صدقه آغاز كنيد به درستى كه بلا و خطر در آن‏روز با صدقه دادن وارد نمى‏شود».

4- «صدقه در روز عرفه»:

«كان ابو جعفر عليه السّلام اذا كان يوم عرفه لم يردّ سائلا»
. «57»
يعنى: «عبد اللّه بن سليمان گويد: حضرت باقر عليه السّلام چون روز عرفه مى‏شد هيچ سائلى را ردّ نمى‏كرد».

6- «صدقه در ماه رمضان»:

«عن ابى عبد اللّه من تصدّق فى شهر رمضان بصدقة صرف اللّه عنه سبعين نوعا من البلاء»
. «58»
يعنى: «امام صادق عليه السّلام فرمود: هركس در ماه مبارك رمضان صدقه دهد، خداوند هفتاد نوع بلا را از او بگرداند».

پی نوشت:

(1)- وسائل، ج 6، ص 284
(2)- شرح غرر الحكم، ج 1، ص 392
(3)- شرح غرر الحكم، ج 3، ص 425
(4)- نهج الفصاحه، ص 128
(5)- وسائل، ج 2، ص 286
(6)- وسائل، ج 6، ص 282
(7)- وسائل، ج 6، ص 296
(8)- وسائل، ج 6، ص 303
(9)- وسائل، ج 6، ص 319
(10)- بحار، ج 96، ص 132- 134
(11)- بحار، ج 96، ص 132- 134
(12)- بحار، ج 96، ص 132- 134
(13)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(14)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(15)- بحار، ج 96، ص 132
(16)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(17)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(18)- نهج البلاغه، خطبه 110
(19)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(20)- بحار، ج 96، ص 133
(21)- تصنيف غرر الحكم ص 395
(22)- تصنيف غرر الحكم ص 395
(23)- تصنيف غرر الحكم ص 395
(24)- تصنيف غرر الحكم ص 395
(25)- نهج البلاغه، خطبه 110
(26)- تصنيف غرر الحكم، ص 395
(27)- مستطرف، ج 1، ص 10
(28)- بحار، ج 96، ص 130
(29)- وسائل، ج 6، ص 255
(30)- بحار، ج 96، ص 133
(31)- وسائل، ج 6، ص 260
(32)- غرر، ج 1، ص 14
(33)- غرر، ج 1، ص 364
(34)- من لا يحضره الفقيه، ج 2، ص 66، ح 1728
(35)- نهج الفصاحه، ح 646
(36)- بحار، ج 96، ص 121، ح 26
(37)- نهج البلاغه، حكمت 7
(38)- وسائل، ج 6، ص 258
(39)- غرر الحكم، ج 2، ح 66، فصل 140
(40)- سفينة البحار، ج 2، ص 23
(41)- بحار، ج 95، ص 135
(42)- بحار، ج 96، ص 134
(43)- جامع احاديث الشيعه، ج 8، ص 342
(44)- خصال، ص 323
(45)- بحار، ج 96، ص 183
(46)- بحار، ج 76، ص 44
(47)- بحار، ج 75، ص 105
(48)- بحار، ج 77، ص 160
(49)- بحار، ج 83، ص 369
(50)- بحار، ج 78، ص 326
(51)- ثواب الاعمال، ص 168
(52)- بحار، ج 96، ص 172
(53)- غرر الحكم، ج 1، ص 343
(54)- محاسن برقى، ص 59
(55)- وسائل، ج 6، ص 279
(56) وسائل، ج 6، ص 266
(57) وسائل، ج 6، ص 266
(58)- بحار، ج 96، ص 179

منابع: 

اکبر دهقان،زكات در اسلام، ص: 114