احکام صدقه

صدقه‏ «1» صَدقه عملى ‏است مستحب ‏كه ‏در آياتِ قرآن و رواياتِ معصومين- عليهم ‏السلام- تأكيد بسيارى نسبت به آن شده و ثواب بيشمارى براى آن بيان گشته است تا آنجا كه فرموده ‏اند: «صدقه؛ در دنيا مانع پيشامدهاى ناگوار و مرگ هاى ناگهانى مى‏ گردد و در آخرت گناهان بزرگ را مى ‏زدايد و حسابرسى قيامت را آسان مى‏ كند».
قرض دادن از كارهاى مستحبى است كه هم در قرآن و هم در روايات، راجع به آن سفارش فراوان شده است و قرض دهنده در روز قيامت پاداش بسيارى خواهد داشت. اقسام قرض‏ 1- مدت دار: يعنى هنگام قرض دادن مشخص شده است كه قرض گيرنده چه موقع بدهى را بپردازد. 2- بدون مدت: قرضى كه زمان پرداخت، در آن مشخص نشده است.
مسأله 2591: صدقه دادن از كارهاى مستحب است و در روايات اسلامى سفارش زيادى برآن شده، چنانچه در حديث شريف آمده: « صدقه موجب زيادى مال، دفع بلا و سبب شفا، مى شود ».
دادن صدقات مستحبّی به سیّد اشکال ندارد، امّا صدقات واجب مثل زکات اگر شخص زکات دهنده غیر سیّد باشد نمی تواند زکات واجب را به سیّد بدهد، مگر این که خمس و سایر وجوهات، کفایت مخارج آن سیّد را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد. بله اگر شخص زکات دهنده سیّد باشد باز در دادن زکات واجب به سیّد اشکالی وجود ندارد.1 1. امام خمینی (ره) می فرماید: سیّد نمى‏تواند از غیر سیّد زکات بگیرد، ولى اگر خمس و سایر وجوهات، کفایت مخارج او را نکند و از گرفتن زکات ناچار باشد، مى‏تواند از غیر سیّد زکات بگیرد، ولى احتیاط واجب آن است که اگر ممکن باشد، فقط به مقدارى که براى مخارج روزانه‏اش ناچار است بگیرد.
از نگاہ فقه اسلامی انسان مى تواند زکات (صدقه) را در هشت مورد مصرف کند: اوّل: فقیر (کسى که مخارج سال خود و خانواده اش را ندارد. اما کسى که صنعت یا ملک یا سرمایه‏اى دارد که مى‏تواند مخارج سال خود را بگذراند فقیر نیست).
آیت الله سید صادق حسینی شیرازی مسأله 2591: صدقه دادن از كارهاى مستحب است و در روايات اسلامى سفارش زيادى برآن شده، چنانچه در حديث شريف آمده: (صدقه موجب زيادى مال، دفع بلا و سبب شفا، مى شود). مسأله 2592: صدقه در صورتى موجب ثواب است كه صدقه دهنده، قصد قربت كند.